Tin bài liên quan

Quỹ đầu tư mạo hiểm

  27/06/2019

  Phạm Anh Cường

 

Hầu hết những doanh nghiệp khi mới thành lập đều gặp phải những khó khăn nhất định  và một trong số những khó khăn đó là khó khăn về mặt tài chính, về nguồn vốn đầu tư. Trong giai đoạn mới hình thành còn “non trẻ”, các phương pháp tài trợ bằng vốn cổ phần, cấu trúc sử dụng nợ còn chưa phù hợp vì vậy vậy có thể nói sự xuất hiện của các quỹ đầu tư mạo hiểm như một nguồn nước mới xoa dịu “cơn khát” vốn này của các doanh nghiệp trẻ. Vậy thực chất quỹ đầu tư mạo hiểm là gì? Vì sao phải mở rộng quỹ đầu tư phát triển tại Việt Nam?

1.      Tìm hiểu về quỹ đầu tư mạo hiểm

Quỹ đầu tư là một định chế tài chính trung gian phi ngân hàng thu hút tiền nhàn rỗi từ các nguồn khác nhau để đầu tư vào các cổ phiếu, trái phiếu, tiền tệ, hay các loại tài sản khác. Tất cả các khoản đầu tư này để được quản lý chuyên nghiệp, chặt chẽ bởi công ty quản lý quỹ, ngân hàng giám sát và các cơ quan thẩm quyền khác.

Quỹ đầu tư mạo hiểm là một quỹ đầu tư với mục tiêu hoạt động là nhắm vào những dự án có độ rủi ro cao nhằm tìm kiếm những khoản lợi nhuận cao hơn thông thường. Hoạt động đầu tư mạo hiểm là phương thức các nhà đầu tư hay những tổ chức chuyên môn hóa rót vốn vào doanh nghiệp mới thành lập, chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán, có tốc độ tăng trưởng cao và thường xuyên cần sử dụng công nghệ mới hiện đại… đang cần tài trợ để phát triển sản phẩm mới.

2.      Vai trò của quỹ đầu tư mạo hiểm

Thứ nhất, quỹ đầu tư mạo hiểm có vai trò thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế. Quỹ đầu tư tạo ra hàng loạt các kênh huy động vốn phù hợp với nhu cầu của cả người đầu tư lẫn người nhận đầu tư. Các nguồn vốn nhàn rỗi riêng lẻ trong công chúng do vậy sẽ được tập trung lại thành một nguồn vốn khổng lồ, thông qua quỹ đầu tư sẽ được đầu tư vào các dự án dài hạn, đảm bảo được nguồn vốn phát triển vững chắc cho cả khu vực tư nhân lẫn khu vực nhà nước. Đối với luồng vốn gián tiếp, việc đầu tư vào quỹ sẽ loại bỏ các hạn chế của họ về giao dịch mua bán chứng khoán trực tiếp, về kiến thức và thông tin về chứng khoán cũng như giảm thiểu các chi phí đầu tư. Đối với luồng vốn đầu tư trực tiếp, quỹ đầu tư góp phần thúc đẩy các dự án bằng cách tham gia góp vốn vào các liên doanh hay mua lại một phần vốn của bên đối tác, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư. Ngoài ra, hoạt động của quỹ đầu tư mạo hiểm còn góp phần quan trọng trong việc giải quyết vấn đề công ăn việc làm cho người lao động, qua đó giải quyết được các vấn đề xã hội khác.

Thứ hai, quỹ đầu tư mạo hiểm có vai trò khuyến khích sự phát triển của khoa học - công nghệ: Hoạt động của quỹ đầu tư mạo hiểm luôn gắn liền với những ngành công nghệ cao đòi hỏi khoa học công nghệ và trình độ kỹ thuật tiên tiến như: điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin…

Thứ ba, quỹ đầu tư mạo hiểm có vai trò hỗ trợ cho sự phát triển của doanh nghiệp: Không chỉ cung cấp nguồn vốn thiết yếu cho doanh nghiệp mà còn cung cấp nguồn vốn phi tài chính quan trọng như: khả năng quản lý, kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn,… góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp.

3.      Thực trạng hoạt động của quỹ đầu tư mạo hiểm ở Việt Nam

Hiện nay, quỹ đầu tư mạo hiểm đang hoạt động tại Việt Nam khá nhiều khoảng 56 quỹ và phân loại theo hình thức đầu tư: đầu tư chủ yếu vào cổ phần tư nhân: 3 quỹ; đầu tư công nghệ cao và đầu tư mạo hiểm: 3 quỹ (Mekong capital, IDGW – IDG Venture VietNam, VinaCapital); đầu tư vào bất động sản: 7 quỹ; đầu tư vào cổ phiếu niêm yết, các công ty cổ phần và các khoản đầu tư cơ hội: 43 quỹ. Tuy nhiên, các quỹ đầu tư mang tính chất đầu tư mạo hiểm chiếm tỷ trọng rất thấp và hầu hết các nguồn vốn đầu tư mạo hiểm ở nước ta sử dụng chưa đúng hiệu quả. Mặc dù được đánh giá là một thị trường tiềm năng cho hoạt động đầu tư mạo hiểm, tuy nhiên thị trường đầu tư mạo hiểm thời gian qua tại Việt Nam vẫn chưa đạt được nhiều kết quả như mong đợi là do:

Thứ nhất, các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như các doanh nghiệp mới thành lập với những ý tưởng mới về khoa học - công nghệ của Việt Nam chưa tiếp cận được với nguồn vốn này trong khi nhu cầu cần được tài trợ vốn rất lớn.

Thứ hai, các doanh nghiệp chưa có sự chuẩn bị tốt trong việc tiếp cận các quỹ đầu tư mạo hiểm. Thực tế cho thấy không phải doanh nghiệp nào cũng biết đến nguồn vốn đầu từ quỹ đầu tư mạo hiểm và các doanh nghiệp phải đạt được những yếu tố nhất định mới có thể được quỹ đầu tư mạo hiểm hỗ trợ như: khả năng tạo lợi nhuận, quy mô thị trường, bí quyết thành công…

Thứ ba, mức độ chấp nhận rủi ro và tinh thần mạo hiểm của các doanh nghiệp Việt Nam tương đối thấp từ đó dẫn đến sự hạn chế trong việc cung cấp ý tưởng táo bạo, hạn chế hoạt động đầu tư mạo hiểm ở Việt Nam.

Thứ tư, các doanh nghiệp Việt Nam thiếu minh bạch đã khiến cho các nhà đầu tư gặp phải khó khăn trong việc đánh giá doanh nghiệp trước khi đầu tư, làm cho các nhà đầu tư từ bỏ ý định đầu tư.

Thứ năm, các quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động ở Việt Nam chủ yếu là các quỹ nước ngoài nên khi tham gia vào thị trường Việt Nam, các quỹ này còn bị hạn chế về vốn và ngành nghề đầu tư. Sự khống chế tỷ lệ góp vốn của các nhà đầu tư vào nước ngoài không quá 30% vốn điều lệ doanh nghiệp Việt Nam không cho phép các nhà đầu tư được can thiệp vào các quyết định, chiến lược phát triển kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ sáu, thị trường Việt Nam còn tồn tại những hạn chế: cơ sở pháp lý cho quỹ đầu tư chưa hoàn thiện, chưa có một thị trường khoa học - công nghệ phát triển đúng tầm, vấn đề bảo hộ tài sản trí tuệ chưa đủ mạnh…; môi trường kinh doanh còn nhiều yếu tố bất lợi.

4.      Một số giải pháp phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam

Thứ nhất, cần hoàn thiện môi trường đầu tư để có một môi trường đầu tư hấp dẫn

+ Nâng cao năng lực cạnh tranh nhà nước cần có những biện pháp tích cực trong việc ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, giảm nợ công, tăng cường xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu.

+ Ổn định và phát triển thị trường chứng khoán: Nhà nước cần hoàn thiện và đồng bộ hệ thống pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường chứng khoán góp phần xây dựng những kênh thông tin nhanh chóng, hữu hiệu đảm bảo thông tin kịp thời, chính xác, minh bạch đến các nhà đầu tư từ đó ổn định tâm lý các nhà đầu tư.

+ Ưu đãi thuế cho hoạt động đầu tư mạo hiểm: xuất phát từ tính chất của hoạt động đầu tư mạo hiểm luôn có độ rủi ro cao, vì vậy để thu hút các nguồn đầu tư nhà nước cần có chính sách thuế thích hợp.

+ Chính sách đối ngoại ổn định sẽ tạo lòng tin cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Thứ hai, cần hoàn thiện hệ thống pháp lý

+ Xây dựng hành lang pháp lý cho hoạt động đầu tư mạo hiểm. Đảm bảo thực thi của hệ thống nhằm bảo vệ tài sản và lợi ích của các nhà đầu tư; đảm bảo tính rõ ràng, đồng bộ nhất quan trọng hệ thống nhằm hạn chế sự chồng chéo giữa các quy định.

+ Hoàn thiện hệ thống pháp lý như: luật sở hữu trí tuệ, luật cạnh tranh, luật thu thập doanh nghiệp nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho các quỹ đầu tư mạo hiểm phát triển.

Thứ ba, về phía các doanh nghiệp muốn thu hút được vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm cần có những ý tưởng mang tính đột phá, phù hợp với yêu cầu phát triển, loại bỏ những ý tưởng đầu tư vào công nghệ giá rẻ. Các công ty phải minh bạch về tài chính cũng như hoàn thiện về hệ thống kế toán phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

Thứ tư, đối với các quỹ đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam

+ Các quỹ đầu tư mạo hiểm cần quảng bá sâu rộng hơn về mục tiêu, yêu cầu và những chính sách hoạt động của mình để những đơn vị cần vốn dễ dàng có định hướng tiếp cận.

+ Các quỹ đầu tư cần chủ động hơn trong việc tìm kiếm những dự án có giá trị thay vì chờ đợi từ các doanh nghiệp. Điều này giúp các doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn các nguồn vốn, tạo cơ hội cho các nhà đầu tư mạo hiểm.

+ Các quỹ đầu tư mạo hiểm cần nâng cao chất lượng thẩm định dự ấn như thẩm định về tính khả thi, khả năng tạo lợi nhuận, chất lượng nguồn lao động, cung cấp cho dự án… từ đó xây dựng kế hoạch phù hợp.

Đóng góp ý kiến